Duyuru:

Türkiye'nin en büyük matematik sitesine hoş geldiniz.

  • admin
  • 848
  • 09 Ekim 2010
  • 7
  •  

Küçük ünlü uyumu nedir? Konu anlatımı

Küçük ünlü uyumu kuralı iki yönlüdür:

1. Bir kelimenin birinci hecesinde düz bir ünlü (a, e, ı, i) varsa, sonraki hecelerde de düz ünlüler bulunur: anlaşmak, yanaşmak, kayıkçı, ısırmak, ılıklaşmak, seslenmek, yelek, bilek, çilek.

2. Bir kelimenin birinci hecesinde yuvarlak bir ünlü (o, ö, u, ü) varsa, yuvarlak ünlülü heceyi izleyen ilk hecede dar yuvarlak (u, ü) veya geniş düz (a, e) ünlüler bulunur: boyunduruk, çocuk, odun, yorgunluk, yoklamak, vurmak, yumurta, uçtu, önde, özlemek, güreşmek, sürmek.

Bu tür kelimelere geniş düz (a, e) ünlü taşıyan bir ek geldiği zaman sonraki hecelerin ünlüleri geniş düz (a, e) olabildiği gibi düz dar (ı, i) da olabilir: boylarını, uygunlaşır, günleri, öndeyiz, yoldayız. Bu durum küçük ünlü uyumuna aykırı değildir.

Dilimizde küçük ünlü uyumuna aykırı bazı kelimeler vardır: avuç, avurt, çamur, kabuk, kavuk, kavun, kavurmak, kavuşmak, savurmak, yağmur.

Küçük ünlü uyumu alıntı kelimeler için söz konusu değildir alkol, daktilo, doktor, horoz, radyo, konsolos, profesör, aktör, bandrol, kabul, mühim, muzır, müzik, mümin, vakur. Ancak bazı alıntı sözler küçük ünlü uyumuna uydurulmuştur: müdür (< müdi:r), mümkün (< mümki:n), müşkül (< müşkil).

Küçük ünlü uyumuna aykırı kelimelere getirilen ekler, kelimenin son ünlüsüne uyar: kavun-u, yağmur-luk, mümin-lik, müzik-çi.

Unutmamak gerekir ki, Türkiye Türkçesindeki kelimelerin ünlü düzenini, büyük ünlü ve küçük ünlü uyumlarıyla, birinci heceden sonra o, ö seslerinin bulunmaması kuralı birlikte belirler. Bu ünlü düzeni ve ilk heceyi izleyen ünlü türleri aşağıdaki tabloda görülmektedir:

a → a, ı (bakar, alır)

e → e, i (geçer, gelir)

ı → ı, a (kılıç, kısa)

i → I, e (ilik, ince)
o → u, a (omuz, oya)

ö → ü, e (ölçü, ördek)

u → u, a (uzun, uzak)

ü → ü, e (ütü, ürkek

Yazar: admin #administrator


Tüm Yazılarına Git

YORUM YAP


BU YAZIYA 7 YORUM YAPILMIŞ

    sedo 26 Kasım 2010 - 18:37

    çok güzelde sbs ye girdim sadece türkçe konuları var

    dicle 27 Aralık 2010 - 20:02

    çok güzel bir paylaşım teşekkürler…

    sultan 27 Nisan 2011 - 06:40

    had”i be neresi güzel:)

    sultan 27 Nisan 2011 - 06:41

    saka şaka güzel:)))))))))))))))))))))))):):):):):)

    Mina 10 Aralık 2013 - 18:33

    Sene 2013 ben daha küçük ünlü uyumunu bilmiyorum. Hemde üniversiteli olduğum halde 🙂

    MONSTER. 10 Aralık 2013 - 18:46

    Ona küçük ünlü uyumları yapın

    ELİFF∞ 11 Aralık 2013 - 13:26

    küçük ünlü uyumunu hala bilmiyorum..O ne öyle yuvarlak falan .s.s İşte bu yüzden matematiği çok seviyorum